Themadossier: seksuele opvoeding

Op elke leeftijd vindt er naast fysieke, sociale en emotionele ontwikkeling ook seksuele ontwikkeling plaats. Als ouder speel je een belangrijke rol in de seksuele opvoeding en ontwikkeling van je kind. Hoe praat je met je kind over de ontwikkeling van het lichaam, liefde, aanraken, seks en grenzen, passend bij de leeftijd? Wat hoort bij een normale ontwikkeling? Wat kun jij als ouder doen om je kind in elke leeftijdsfase te ondersteunen bij de seksuele ontwikkeling? In dit themadossier lees je er alles over.

De definitie van seksuele ontwikkeling:

In de richtlijnen van de Jeugdgezondheidszorg (jgz) staat: ‘De seksuele ontwikkeling start in de vroege kinderjaren en zet zich voort in de puberteit en volwassenheid. De seksuele ontwikkeling bestaat uit een samenspel tussen lichamelijke, cognitieve, psychische, sociale, relationele, ethische, religieuze en culturele factoren.’

Seksuele opvoeding

Er zijn dus veel factoren van invloed op hoe de seksuele ontwikkeling van kinderen verloopt. En jij als ouder hebt daar een belangrijke rol in. Door te weten en begrijpen hoe een kind zich seksueel ontwikkelt vanaf vroege leeftijd om uit te kunnen groeien tot volwassene, kun jij je kind hierin begeleiden. Seksuele opvoeding noemen we dat.

Seksuele opvoeding gaat over het begrijpen van je lichaam,

over vriendschappen en het stellen van grenzen.

Het is praten over relaties, het lichaam en gevoelens

op een manier die past bij de leeftijd van het kind. 

De rol van ouders bij de seksuele ontwikkeling van kinderen

Als ouder heb je veel invloed op de seksuele ontwikkeling van je kind. Dat doe je voor een deel bewust, maar ook vaak onbewust. Denk daarbij aan:

• hoe je zelf omgaat met mensen en relaties
• wat jij in relaties belangrijk vindt
• waar je over praat en waarover niet
• hoe je praat over relaties en seksualiteit
• de veiligheid en liefde die je je kind geeft

Dit zijn allemaal voorbeelden voor je kind. Als ouder geef je belangrijke waarden en normen mee zoals liefde, respect en zelfvertrouwen. Ook ben je voor je kind vaak het eerste aanspreekpunt voor vragen.

De seksuele opvoeding van je kind betekent dat jij ervoor zorgt dat je kind op een ontspannen en gezonde manier stappen kan zetten in de seksuele ontwikkeling. Daar hebben ze op volwassen leeftijd profijt van. Die stappen neemt je kind uit zichzelf. Als ouder geef je het daarvoor ruimte en veiligheid, stel je regels, beantwoord je vragen. Ook breng je je kind waarden en normen bij als de tijd daarvoor rijp is.

Gezonde keuzes en voorkomen van grensoverschrijdend gedrag

Seksuele opvoeding helpt kinderen om positieve en gezonde keuzes te maken rond seksualiteit en relaties als ze ouder worden. Ze leren hun eigen grenzen kennen en voelen zich zelfverzekerder om vragen te stellen over seksualiteit. Ook zijn ze beter voorbereid om bewuste keuzes te maken die passen bij hun waarden en gevoelens.

Seksuele opvoeding draagt daarmee bij aan het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Dit komt doordat kinderen leren hoe ze hun eigen grenzen kunnen aangeven. En hoe ze die van anderen kunnen respecteren.

Meer weten? Op zoek naar praktische tips?

Hieronder vind je een verzameling van alle artikelen en webinars met het thema ‘seksuele en relationele opvoeding en ontwikkeling’. Vol informatie en tips, zodat jij je kind in elke leeftijdsfase kunt ondersteunen.

Per leeftijdsfase

• Seksuele opvoeding en ontwikkeling | baby’s en peuters
• Seksuele opvoeding en ontwikkeling | 4 tot 6 jaar
• Seksuele opvoeding en ontwikkeling | 6 tot 9 jaar
• Seksuele opvoeding en ontwikkeling | 10 tot 12 jaar
• Seksuele opvoeding en ontwikkeling | pubers

Lezen

• Is je puber verliefd?
• Lentekriebels – praten met je kind over liefde en seksualiteit
• Seksuele voorkeur
• Als je kind afgeperst wordt met naaktbeelden
• Anticonceptie en je puber
• Genderidentiteit
• LHBTIQ+: Wat is dat?
• Seksueel grensoverschrijdend gedrag en misbruik
• Praten over internet en seks
• Lentekriebels (ouderblog)
• Girlstalk! Praten over vriendschappen, relaties en seks

Leuk voor pubers om te lezen

• SENSE: voor al je vragen over SEKS! deel 1 – verliefdheid, daten, sexting
• SENSE: voor al je vragen over SEKS! deel 2 – Q&A

Kijken

• Seksuele ontwikkeling ONLINE | webinar

Op Seksueleopvoeding.info/hoe vind je brochures over relationele en seksuele ontwikkeling van kinderen. Ook in het Engels, Oekraïens en Arabisch, Turks en Spaans.

Ondersteuning gewenst?

Maak je je zorgen? Kun je zelf wel wat ondersteuning bij de opvoeding gebruiken, of gun je je kind ondersteuning en hulp? Je mag altijd om ondersteuning vragen bij een professional. Er is ontzettend veel mogelijk!

Je kunt in de regio 046 bijvoorbeeld heel laagdrempelig terecht bij de jeugd- en gezinswerkers / schoolmaatschappelijk werkers van Partners in Welzijn en bij de psychologen kind- en jeugd van het Centrum voor Jeugd en Gezin.

Vragen? Contact?

Heb je naar aanleiding van dit artikel een vraag? Wil je graag met iemand in contact komen omdat je vragen of zorgen hebt? Bel of stuur een whatsapp-bericht naar het CJG 046-8506910 of mail naar info@cjg-wm.nl en we zorgen dat jouw vraag op de juiste plek terecht komt.

Geplaatst op 30 maart 2026 | Categorie Baby's, Jongeren, Ouderschap, Peuter, Schoolkind