Je dochter wordt voor het eerst ongesteld

Meisjes worden ergens tussen 9 en 16 jaar voor het eerst ongesteld. De menstruatie begint. Wat gebeurt er nu eigenlijk in het lichaam als je ongesteld wordt? En hoe kun jij als ouder je dochter voorbereiden hierop en haar ondersteunen als het zover is?

Wat is menstruatie?

Als je ongesteld wordt, betekent dat ook dat je zwanger kunt worden (dit kan vanaf ongeveer 2 weken voor de allereerste menstruatie). Vanaf nu groeit er elke maand één dominante eicel in de eierstok. Deze groeit in een met vocht gevuld blaasje (follikel) totdat het openbarst tijdens de eisprong (ovulatie), waarna het eitje door de eileider wordt opgevangen.

Tegelijk maakt de baarmoeder zich klaar om een baby te laten groeien. In de baarmoeder groeit een zacht laagje slijmvlies. Dat is een soort kussentje waar een bevruchte eicel goed in kan blijven zitten.

Wordt de eicel niet bevrucht door een zaadcel? Dan is er geen zwangerschap. Het lichaam heeft dat slijmvlies dan niet nodig. Het lichaam laat het slijmvlies los en voert dit af. Daarbij komt ook wat bloed mee. Het gaat naar buiten door de vagina. Dat noem je ongesteld zijn of menstruatie.

Ongesteld zijn duurt meestal tussen de 3 en 8 dagen.

Wanneer wordt een meisje voor het eerst ongesteld?

Van de meisjes die 13 zijn is de helft al eens ongesteld geweest. Bij de andere helft begint het pas later. Gemiddeld gezien vindt de eerste menstruatie meestal plaats tussen de 11 en 16 jaar.

Gemiddeld volgt de menstruatie ongeveer 2,5 jaar nadat de borsten beginnen te groeien.

In het jaar voordat een meisje ongesteld wordt, verandert er in heel snel tempo veel in haar lichaam. De hormonen veranderen, ze groeit flink in de lengte en krijgt opeens rondere lichaamsvormen. Dit kost allemaal veel energie.

Heeft je dochter al klachten zoals buikpijn of astma? Dan kan dat erger worden in die periode.

Een paar maanden voordat een meisje voor het eerst ongesteld wordt, kan ze al wat roodbruine afscheiding hebben.

>> Lees hoe haar lichaam verandert rond de puberteit.

Welke klachten kan een meisje hebben als ze ongesteld is?

• Als een meisje ongesteld is, kan ze erge buikpijn hebben. Dat komt doordat de baarmoeder samentrekt om het slijm naar buiten te werken.
• Je dochter kan ook rugpijn of hoofdpijn hebben.
• Sommige meisjes huilen sneller vlak voor en tijdens de menstruatie. Ze kunnen ook boos of chagrijnig worden.
• In het begin kunnen meisjes last hebben van veel bloedverlies. Sommige meisjes hebben dan ook meer buikpijn dan dat ze later als volwassen vrouw zullen hebben. Overleg met de huisarts als het zo erg is dat het je kind belemmert en ze bijvoorbeeld niet naar school of sport kan.

Hoe bereid je je kind voor op eerste menstruatie?

Bereid je dochter op tijd voor op de eerste keer ongesteld worden:

• Ziet ze op tegen het ongesteld worden? Praat erover en neem haar serieus. Stel haar vooral gerust.
• Leg uit wat er gebeurt in het lichaam van een vrouw; het begrijpen zorgt voor meer grip op een onbekende situatie. Er bestaan allerlei boeken die je daar eventueel bij kunnen helpen.
• Vertel haar over het gebruik van maandverband, menstruatiebroekjes, tampons enz. En dat zij straks zelf mag gaan ontdekken wat bij haar past.
• Geef alvast wat tips tegen menstruatiepijn; zo weet ze dat er wat aan te doen is.
• Vertel wat ze kan doen als ze op school ongesteld wordt.
• Maak samen een toilettasje klaar dat ze standaard in haar schooltas heeft; met maandverband, een schone onderbroek, eventueel opfrisdoekjes en paracetamol. Zo voelt ze zich al wat zekerder voor als het haar de eerste keer gaat overkomen, want vaak komt dit onverwachts.
• Stimuleer haar om er ook met vriendinnen over te praten en ervaringen te delen. Meiden onder elkaar kunnen elkaar ook goed helpen en ondersteunen als het zover is. Er is altijd wel iemand die maandverband bij zich heeft, of een paracetamol. En je discreet waarschuwt als je per ongeluk doorlekt. Bovendien is het absoluut niks om je voor te schamen!
• Heb je toevallig behalve een dochter ook een zoon? Ook dan zit er een belangrijke boodschap in het vorige punt! Vertel ook jouw zoon over wat meisjes van zijn leeftijd kunnen gaan meemaken, zodat hij er begrip voor gaat leren hebben. En dat wanneer hij toevallig opmerkt dat een meisje doorgelekt is, ook hij dat heel aardig en discreet kan oplossen door haar te waarschuwen en zijn blouse of vest aan te bieden om rond haar middel te knopen zodat het minder zichtbaar is.

Wat als je dochter nog niet ongesteld is?

Is je kind nog niet ongesteld en haar vriendinnen al wel? Dan kan ze ongerust worden, zeker als ze al wat ouder is. Probeer haar gerust te stellen.

>> Op thuisarts.nl lees je meer over nog niet ongesteld zijn en wanneer het verstandig is om contact met de huisarts op te nemen.

Wat als je dochter niet regelmatig ongesteld is?

De menstruatie is na de eerste keer niet meteen regelmatig. Soms blijft een tweede menstruatie een paar maanden weg. De onregelmatigheid kan jaren duren. Veel vrouwen hebben pas rond hun 20e een regelmatige menstruatie.

Andere oorzaken voor onregelmatig of niet ongesteld worden:

• stress
• laag lichaamsgewicht
• een eetstoornis (anorexia nervosa, boulimia)
• medicijngebruik
• gebruik van de pil
• heel veel sporten
• zwangerschap

Wordt je kind niet of niet regelmatig ongesteld? En maak je je zorgen? Bespreek dit met de huisarts.

Wat kan je dochter het beste gebruiken als ze ongesteld is?

Je kind kan bijvoorbeeld maandverband, tampons, een menstruatiecup of menstruatiebroekjes gebruiken als ze ongesteld is. Vertel wat er bestaat en laat je kind zelf proberen wat ze fijn vindt.

• Leg uit hoe vaak ze maandverband of tampons moet verwisselen.
• Vertel ook dat ze de gebruikte spullen niet door de wc mag spoelen.
• Tijdens de menstruatie is het extra belangrijk dat je kind haar vagina elke dag wast. Gebruik geen zeep om de vagina te wassen, alleen water.
• Vertel dat het nodig kan zijn om je vaker te wassen en vaker schoon ondergoed aan te trekken.

Maandverband

Tijdens de eerste menstruaties is het goed om maandverband te gebruiken. Zo ziet je kind letterlijk het best wat er gebeurt. Maandverband is makkelijk bij het verwisselen, maar je kunt er ook last van hebben (het kan bijvoorbeeld gaan ruiken, of jeuken als je er gevoelig voor bent). Er zijn veel verschillende soorten en maten maandverband. Laat je kind zelf proberen wat het best bij haar past. En dat kan zelfs betekenen dat dit verschillende soorten zijn gedurende één menstruatieperiode; overdag en ’s nachts, zwaardere en lichtere dagen.

Tampons

Veel meisjes vinden het gebruik van tampons eerst lastig. Bespreek wat je kind vindt van tampons, en leg uit hoe ze een tampon moet inbrengen. Vaak moet je eerst even oefenen voordat het goed lukt. Je kind kan het best beginnen met mini-tampons. Ook bestaan er tampons met een inbrenghuls of applicator. Midden in de menstruatieperiode gaat het inbrengen het makkelijkst: er komt dan meer bloed en vocht vrij, waardoor de tampon soepeler naar binnen glijdt.

Vertel dat de tampon niet goed zit als je hem voelt zitten. Dan moet hij nog een stukje verder naar binnen. Tijdens het sporten kunnen tampons erg handig zijn, zeker bij een sport als zwemmen.

Goed om te weten: door sporten of het gebruik van tampons gaat het maagdenvlies niet kapot!

Menstruatiecup

Je kind kan ook een menstruatiecup gebruiken. Dit is een klein bakje van zacht kunststof, dat je in je vagina brengt. Het slijm met bloed wordt hierin opgevangen. Ook met een cup zie je goed wat er gebeurt. Je kunt ze dus prima gebruiken vanaf de eerste menstruatie. Maar veel meisjes vinden het inbrengen dan nog te spannend. Er zijn cups die je na gebruik weggooit en cups die je uitspoelt en vaker kunt gebruiken.

Wasbaar ondergoed

Gebruikt je kind liever geen maandverband, tampons of menstruatiecups? Ze kan ook menstruatieondergoed dragen. Dat is ondergoed dat je kunt wassen. Er zitten extra laagjes stof in. Daarin wordt het bloed opgevangen. Je dochter kan het na het dragen even uitspoelen met water (bijvoorbeeld onder de douche) en daarna kan het gewoon de wasmachine in.

Er bestaan zelfs menstruatie-bikinislips; handig voor meiden die (nog) geen tampons willen gebruiken, maar wel willen zwemmen als ze ongesteld zijn.

Informatie voor je dochter zelf

• Op jongerensite JouwGGD.nl kan je dochter zelf lezen over ongesteld worden en alles wat daarbij hoort.
• In de pubergids ‘Ongesteld worden’ van Rutgers staat meer informatie over ongesteld zijn.

(Bron: Groeigids.nl, thuisarts.nl)

Wanneer hulp zoeken?

Merk jij dat het niet goed lukt om bovenstaande tips toe te passen, of maak je je zorgen? Overweeg dan om dit eens te bespreken met iemand die je vertrouwt of om ondersteuning te vragen bij een professional.

Je kunt in de regio 046 bijvoorbeeld heel laagdrempelig terecht bij de jeugd- en gezinswerkers / schoolmaatschappelijk werkers van Partners in Welzijn. Zij staan met een luisterend en niet oordelend oor voor jou als ouder klaar en zoeken met je mee naar verbetering van de situatie.

Ook mag je altijd om tips vragen bij de Jeugdgezondheidszorg van de GGD-Zuid Limburg.

Ouders met vragen of zorgen over de mentale gezondheid van hun kind kunnen ook heel laagdrempelig, zonder verwijzing, terecht bij de psychologen kind & jeugd van het Centrum voor Jeugd en Gezin (Westelijke Mijnstreek, Beekdaelen, Brunssum en Vaals).

Ook interessant om te bekijken

Hieronder vind je een aantal items (artikelen en webinars) die gemaakt zijn door Opgroeienin046.nl, passend bij dit thema of bij de leeftijdscategorie.

Lezen

• Lichamelijke veranderingen rond de puberteit
• Onzekerheid bij pubers
• Het brein van je puber, voortdurend in ontwikkeling
• Communiceren met pubers
• Positieve opvoedtips | pubers
• Psychische problemen

Kijken

• Een puber in huis… waar is de handleiding? | webinar
• Seksuele ontwikkeling online | webinar
• Hoe gaat het nu écht met onze jeugd? Signalen van mentale klachten herkennen en samen werken aan veerkracht | webinar

Op zoek naar informatie over een ander opvoed-thema?

Gebruik dan de zoekfunctie op onze website, je vindt deze bovenaan de homepage, bij het vergrootglas. Typ het woord of een (deel van een) zin waar jij iets over wil weten, en je vindt vanzelf alle artikelen en webinars die met jouw vraag te maken hebben.

Staat wat jij zoekt er niet bij? Laat het ons gerust weten via onderstaande contactgegevens.

Vragen? Contact?

Heb je naar aanleiding van dit artikel een vraag? Wil je graag met iemand in contact komen omdat je vragen of zorgen hebt? Bel of stuur een whatsapp-bericht naar het CJG 046-8506910 of mail naar info@cjg-wm.nl en we zorgen dat jouw vraag op de juiste plek terecht komt.

Geplaatst op 20 juli 2026 | Categorie Jongeren, Schoolkind, Thema's