Groepsdruk en pubers

Groepsdruk speelt een belangrijke rol bij alcohol drinken, drugs gebruiken of roken. Hoe help je je tiener om sterk en weerbaar te zijn, zodat nee zeggen tegen roken, drugs en alcohol makkelijker wordt?

Pubers ontdekken wie ze zijn en waar hun grenzen liggen. In hun vriendengroep komen ze in allerlei nieuwe situaties terecht. Hier moeten ze mee leren omgaan. Ouders en opvoeders zijn niet langer het belangrijkste voorbeeld; leeftijdsgenoten worden steeds belangrijker. Groepsdruk kan een rol gaan spelen. Tijdens de puberteit maken jongeren zich langzaam los van hun ouders en ontwikkelen ze een eigen identiteit. Dat is nodig om volwassen te worden.

Ergens bij horen

Voor pubers is het belangrijk om ergens bij te horen. Bij een groep horen geeft veiligheid, zelfvertrouwen en het gevoel dat je grip hebt op je omgeving. Daarom zijn vrienden zo belangrijk in de puberteit. Vrienden kunnen dat groepsgevoel geven op een manier die ouders niet meer kunnen. In een vriendengroep gelden andere regels dan in een gezin, en jongeren moeten daarin hun weg vinden. Om onderdeel te zijn van een groep, moeten ze ook ontdekken wie ze zelf zijn.

Een eigen stijl ontwikkelen

Als kinderen ouder worden, willen ze zich meer onderscheiden. Het is niet meer genoeg om net zo te zijn zoals alle anderen. Ze zoeken naar een eigen stijl en gaan experimenteren. Dat begint vaak met hun uiterlijk: opvallende kleding, ander haar. Of nieuwe interesses. Door een beetje op te vallen, proberen ze hun plek in de groep te vinden.

Invloed van vrienden

Vrienden hebben veel invloed, vaak zonder dat jongeren dit zelf doorhebben. Ook beseffen ze niet altijd dat zij zelf invloed hebben op anderen. Niet alleen vrienden, maar ook andere leeftijdsgenoten kunnen veel invloed hebben. Denk aan artiesten, influencers of bekende mensen op sociale media.

Groepsdruk

We spreken van groepsdruk als jongeren zich anders gaan gedragen door invloed van hun leeftijdsgenoten. Dit kan positief zijn, bijvoorbeeld als iemand wordt aangemoedigd om mee te gaan sporten. Maar groepsdruk kan ook negatief uitpakken, zoals roken omdat vrienden dat doen.

Er kunnen verschillende redenen zijn om mee te gaan in groepsdruk:

• De wens om erbij te horen
• Angst om buitengesloten te worden
• De behoefte aan status

Pubers leren door anderen te observeren en na te doen. Ze kopiëren gedrag van vrienden, maar ook van rolmodellen op sociale media.

Uit onderzoek blijkt dat zowel jongens als meisjes gevoelig zijn voor groepsdruk, maar dat ze anders reageren. Meisjes willen vooral graag bij de groep passen (‘als ik niet mee-vape hoor ik er niet bij’), terwijl jongens vaker risico’s nemen, zoals gevaarlijk gedrag of hard rijden.

Op welke leeftijd?

Rond het 14e jaar zijn jongeren het meest gevoelig voor groepsdruk. Daarna worden ze zich bewuster van zichzelf en leren ze beter hun eigen keuzes te maken. Ze krijgen steeds meer controle over hun gedrag.

Grenzen opzoeken

Sommige jongeren zien er al volwassen uit, maar worden niet altijd zo behandeld. Daardoor zoeken ze manieren om te laten zien dat ze zelfstandig zijn. Ze kunnen stoer gedrag vertonen om indruk te maken of om meer status in de groep te krijgen. Soms leidt dat tot risicovol gedrag, zoals agressie, gebruik van alcohol of drugs, of gevaarlijke stunts. Vooral als vrienden meekijken, durven jongeren meer.

Hoe leer je je kind omgaan met groepsdruk?

Je kunt kinderen helpen om weerbaar te zijn. Je kind leert dit als:

• ze thuis hun mening mogen geven
• je hun mening en argumenten serieus neemt
• ze jou tegen mogen spreken

Word niet boos als je kind een andere mening heeft. Laat merken dat je de gedachten en meningen van je kind waardeert. Zo wordt het zelfvertrouwen groter.

>> Lees tips over hoe je je tiener weerbaar maakt

In dit filmpje geeft Fiona van Groeigids tips over omgaan met groepsdruk:

Help je kind omgaan met groepsdruk

• Praat over sociale druk
  Vraag naar de ervaringen en gevoelens van je kind. Deel ook je eigen ervaringen uit je jeugd.
• Versterk zelfvertrouwen
  Kinderen met zelfvertrouwen zijn minder gevoelig voor groepsdruk. Help je kind daarom zelfvertrouwen op te bouwen door echte complimenten te geven en geef verantwoordelijkheden die passen bij de leeftijd.
• Geef normen en waarden
  Bespreek welke keuzes goed zijn en waarom. Maak duidelijk waar jullie als gezin voor staan.
• Bespreek de gevolgen
  Leg uit wat de gevolgen kunnen zijn van roken, vapen, alcohol- of drugsgebruik. Dit helpt je kind om bewuster keuzes te maken.
• Oefen weerbaarheid
  Help je kind oefenen met ‘nee’ zeggen als iets niet goed voelt.
• Ondersteun positieve vriendschappen
  Moedig vriendschappen aan met jongeren die dezelfde waarden delen en elkaar niet onder druk zetten.

Hoe help je je kind nee te zeggen tegen alcohol, drugs of roken?

Staat je kind sterk in zijn of haar schoenen? Dan voelt je kind dat het meer invloed heeft op zijn of haar leven. Je kind heeft minder snel het idee dat je moet roken of drinken om erbij te horen.

Hoe help je je kind zich sterk te voelen?

• Help je kind om meer zelfvertrouwen te krijgen. Geef complimenten en moedig je kind aan om voor zichzelf op te komen. Lees hoe je het zelfvertrouwen van je kind groter maakt.
• Praat met je kind over roken, drugs en alcohol. Luister naar wat je kind hierover te zeggen heeft. Neem hem of haar serieus.
• Leer je kind dat dat het in het leven soms ook tegenzit. Dit hoort erbij. Een teleurstelling of een andere negatieve ervaring is geen reden om drugs, sigaretten of alcohol te gebruiken.

(Bron: Groeigids.nl, Helderopvoeden.nl)

Wanneer hulp zoeken?

Merk jij dat het niet goed lukt om bovenstaande tips toe te passen, of maak je je zorgen? Overweeg dan om dit eens te bespreken met iemand die je vertrouwt of om ondersteuning te vragen bij een professional.

Je kunt in de regio 046 bijvoorbeeld heel laagdrempelig terecht bij de jeugd- en gezinswerkers / schoolmaatschappelijk werkers van Partners in Welzijn. Zij staan met een luisterend en niet oordelend oor voor jou als ouder klaar en zoeken met je mee naar verbetering van de situatie. Ook je puber zelf kan hier terecht voor hulp, vaak verloopt dit dan via de mentor op school.

Weerbaarheidstraining

Je kunt je kind ook laten meedoen aan een weerbaarheidstraining, als het daar zelf voor open staat. Samen met leeftijdsgenoten bouwen ze aan hun zelfvertrouwen, leren ze om met woorden en via lichaamstaal (houding, stemgebruik en oogcontact) te reageren, beter voor zichzelf op te komen, om te gaan met hun eigen en andermans grenzen en wensen, om te gaan met groepsdruk, nee zeggen enz.

In de regio 046 kun je hiervoor o.a. terecht bij het schoolmaatschappelijk werk / jeugd- en gezinswerk van Partners in Welzijn. Zij bieden de training Good Skillz aan, voor leerlingen in het voortgezet onderwijs.

Ook mag je altijd om tips vragen bij de Jeugdgezondheidszorg van de GGD-Zuid Limburg.

Ook interessant om te bekijken

Hieronder vind je een aantal items (artikelen en webinars) die gemaakt zijn door Opgroeienin046.nl, passend bij dit thema of bij de leeftijdscategorie.

Lezen

• Vloggers en influencers
• Sociale vaardigheden bij pubers
• Communiceren met pubers
• Het brein van je puber, voortdurend in ontwikkeling
• Pubermeiden: veiligheid, weerbaarheid en gelijkwaardigheid | PIW blogt
• Zelfvertrouwen: tips voor jongeren en jongvolwassenen (m.m.v. PIW)

Kijken

• Een puber in huis, waar is de handleiding? | webinar
• Seksuele Ontwikkeling Online – webinar
• 18… en dan? – webinar

Op zoek naar informatie over een ander opvoed-thema?

Gebruik dan de zoekfunctie op onze website, je vindt deze bovenaan de homepage, bij het vergrootglas. Typ het woord of een (deel van een) zin waar jij iets over wil weten, en je vindt vanzelf alle artikelen en webinars die met jouw vraag te maken hebben.

Staat wat jij zoekt er niet bij? Laat het ons gerust weten via onderstaande contactgegevens.

Vragen? Contact?

Heb je naar aanleiding van dit artikel een vraag? Wil je graag met iemand in contact komen omdat je vragen of zorgen hebt? Bel of stuur een whatsapp-bericht naar het CJG 046-8506910 of mail naar info@cjg-wm.nl en we zorgen dat jouw vraag op de juiste plek terecht komt.

Geplaatst op 10 februari 2026 | Categorie Jongeren, Thema's