Eindexamen: tips voor ouders!

Je kind zit in het laatste jaar van het VMBO, HAVO of VWO en doet eindexamen. Plannen voor de toekomst zijn gemaakt, je kind is aangemeld voor een vervolgopleiding… Nu nog even knallen tijdens de eindexamens en dan hopelijk slagen. Maar oh… die stress in huis! Deze periode is spannend voor je kind, maar ook voor jou als ouder. Hoe kun jij helpen en steunen? Hoe houd je de sfeer goed in huis tijdens deze vaak stressvolle periode?

De één staat er goed voor, de ander twijfelachtig en weer een ander moet de komende twee weken alles uit de kast halen om dat felbegeerde diploma te behalen. Hoe het ook zij, het is voor de meeste jongeren een spannende periode. En voor jou als ouder natuurlijk ook!

Hoe ga je om met de spanning – van jezelf en van je kind – en hoe kun jij je zoon of dochter hier het beste in ondersteunen? Wij zetten in dit artikel een paar tips op een rij.

Wat is examenstress eigenlijk?

Bij nieuwe dingen of op momenten dat je weet dat je een prestatie moet leveren, ervaren de meeste mensen enige vorm van spanning. Je denkt veel aan dat wat je moet gaan doen, je hart gaat wat sneller kloppen. Dit alles zorgt ervoor dat je hersens flink actief zijn, dat je alert bent en dat je klaar bent om te gaan presteren. Dit wordt ook wel gezonde spanning genoemd.

Voor sommige mensen zijn de gevoelens en symptomen van spanning echter heftiger en zorgen ze voor negatieve effecten. Je krijgt bijvoorbeeld lichamelijke reacties, zoals hoofdpijn of buikpijn. Of je slaapt slecht door de spanning. Hierdoor ben je overdag moe, heb je een korter lontje of ben je snel emotioneel. Je kan spanning ook in je spieren voelen, zoals in je nek of in je rug. Het lichaam maakt door de examenstress veel stresshormonen aan.

De stress kun je ook mentaal voelen. Gedachtes en gevoelens als ‘ik kan het niet’ en ‘bang om te zakken’ kunnen ervoor zorgen dat je helemaal blokkeert tijdens het maken van het examen, waardoor je de antwoorden niet meer weet en niks meer kan opschrijven. Dit noemen ze ook wel een black-out.

Hoe kun je als ouder ondersteunen bij examenstress?

Gelukkig kun je als ouder ook heel veel doen om je kind door deze spannende periode heen te loodsen.

Leren voor het eindexamen

Je kind weet na al die jaren wel hoe het best de leerstof onder de knie te krijgen. Laat je examenkandidaat daarom zoveel mogelijk op de eigen manier studeren. Je kunt natuurlijk wel het examenrooster bekijken. Zo weet je wanneer je kind examen moet doen in welk vak. Sommige kinderen vinden het prettig als je helpt met overhoren. Dit kun je bijvoorbeeld doen door examenvragen voor te leggen uit oude examens. Hier kan je kind zelf ook mee oefenen.

Vraag niet steeds hoe het gaat

Dat kan een heel zenuwachtig gevoel oproepen. Laat je kind vooral wél weten dat je er voor hem of haar bent, als er vragen of zorgen zijn tijdens het leren. Een rustige plek helpt je kind om zich beter te concentreren. Dus ook een goede sfeer in huis is daarbij helpend en belangrijk.

Creëer een oase van rust

Die ‘rustige plek’ creëren jullie door zoveel mogelijk te zorgen voor een opgeruimd huis en vooral: een opgeruimde studeerplek. Is jouw puber uit zichzelf niet zo’n opruimer of poetser? Plan dan voordat de studeer-periode aanbreekt samen een ‘poetsdagje’ in en help je kind om voor een geordende, nette en schone studeerplek te zorgen.

Probeer zelf ook zoveel mogelijk rust en vrije tijd in te plannen. Werk desnoods wat minder als dat mogelijk is, zorg dat je er bent. Zodat je kind bij je kan komen als hij wat wil vertellen. Zit er niet teveel bovenop. Creëer een rustige sfeer in huis, hou het opgeruimd en netjes, zet de koffie en thee klaar op gezette tijden, niet teveel bezoek. Gewoon fijn, warm, rustig.

Ben aanwezig en toon begrip

Ben dus iets meer thuis, maar doe wel je eigen ding. Weet ook: dit gaat voorbij. Als je kind wat opvliegender is dan normaal, laat het even gaan. Maak niet overal een punt van. Luister wanneer je kind wil praten en kom met advies als daarom gevraagd wordt. Het gevoel dat je kind er niet alleen voor staat is heel belangrijk.

Maak een planning

De sleutel van succes is balans. Constant bezig zijn met leren en praten over de examens is niet helpend voor je kind. Maak eventueel samen een schema met voldoende tijd om af te schakelen en leuke dingen te doen. Denk aan muziek luisteren en sporten.

Examenangst en prestatiedruk

Veel jongeren hebben last van examenangst. Ze vinden het eindexamen heel spannend en voelen zich zenuwachtig. Ze zijn misschien bang dat ze het niet zullen halen. Dit leidt vaak tot stress. Je kind kan ook stress krijgen van een hoge prestatiedruk. Als ouder vind je misschien het halen van hoge cijfers heel belangrijk. En soms verwacht een kind dat van zichzelf. Het werkt beter om, door de jaren heen, niet teveel te reageren op hoge of lage cijfers. Vergelijk je kind ook niet met andere leerlingen. Elk kind is anders, heeft zijn of haar eigen tempo, sterke punten en uitdagingen.

Geef je kind vooral complimenten over hoe goed het bezig is met de voorbereidingen van het examen. Vertel je kind hoe trots je op hem of haar bent!

Geef je kind voldoende ruimte

Een fijne studeerplek waar je zoon of dochter zich goed voelt speelt een grote rol. Sommigen studeren liefst aan de keukentafel, anderen liever op hun kamer. Het helpt als de studeerplek vrij is van zoveel mogelijk afleiding en dat ze voldoende verlicht en verlucht is.

Geef ook voldoende ademruimte. De gesprekken in de examenperiode hoeven niet steeds over de examens en bijbehorende examenstress te gaan. Haal de druk van de ketel door ook voldoende oog te hebben voor de alledaagse dingen rondom het gezin heen.

Luister naar je kind

Vraag zo nu en dan ook even aan je kind wat het van jou nodig heeft. Soms kan een kletspraatje tussendoor al voldoende zijn om even te ontstressen en er weer tegen aan te gaan. Of wordt het blij als het zich tijdens het studeren al kan verheugen op de lievelingsmaaltijd die jij die avond gaat klaarmaken. Maak ook op voorhand enkele afspraken voor de examenperiode: bijvoorbeeld tijdelijk minder huishoudelijke klussen, geen vriendjes die langskomen, sporten, wel of niet uitgaan enz.

Belast je kind niet met je eigen verhalen

Misschien heb je het hartstikke druk op je werk, maak je je zorgen om oma, ben je boos op iemand… probeer het hier niet over te hebben in bijzijn van je kind in deze periode, die heeft wel wat anders aan het hoofd.

Ook je eigen examen-ervaringen uit die goeie ouwe tijd doen er nu weinig toe. Wellicht leuk om achteraf met elkaar te delen, maar slik ze voor nu maar even in.

Verwen, doe iets liefs

Een kopje thee, even een kleine pauze met iets lekkers erbij, even een kletspraatje en liefdevolle aandacht, het kan wonderen doen voor je kind. Kook de lievelingsmaaltijden van je kind, dek de tafel extra gezellig, heb het fijn!

Beloon na een drukke dag

Als het bij je zoon of dochter past kun je erover nadenken om het te belonen aan het eind van een stressvolle dag of week hard leren. Even op een terrasje in de zon, ergens lunchen, naar de bioscoop, samen naar de kledingzaak om als verrassing dat ene leuke t-shirt te kopen.

Ontspanning ontspanning ontspanning

Je puber studeert waarschijnlijk hard voor de examens. We kunnen het niet vaak genoeg herhalen: ontspanning is net zo belangrijk als alle inspanningen!

• Beweging, voldoende slaap en gezonde voeding zorgen ervoor dat de hersens van je kind goed kunnen werken.
• Moedig je zoon of dochter aan om zich te ontspannen. Een leuk uitstapje of bijvoorbeeld een lekkere wandeling kunnen goed helpen tegen spanning.
• Je kunt je kind in deze periode een beetje meer verwennen dan normaal, bijvoorbeeld door het lievelingseten van je kind klaar te maken.
• Wees soepel met de taken die je puber normaal in huis heeft. Even niet te hoeven helpen met klusjes kan de examenstress en tijdsdruk een beetje lichter maken.
• Geef je kind een compliment als het een goed evenwicht vindt tussen werk en ontspanning.
• Maak afspraken over hoe laat je kind stopt met leren en gaat slapen.
• Een uurtje chillen na een examen, voordat je kind weer gaat leren voor het volgende, is ook een goede afspraak.

Tips voor je kind

Mogelijk is je kind zelf ook geholpen met deze tips bij examenstress! Of deze tips. Er is veel te vinden, zoek er maar eens naar samen met je kind, wie weet helpt het.

Tijd voor jezelf / neem afstand

Neem tot slot ook voldoende tijd voor jezelf. Tijdens de examenperiodes is iedereen in het gezin wat meer gespannen en liggen ruzies al sneller op de loer. Hier is niemand mee gebaat. Voel je de examenstress ook bij jouzelf als ouder toenemen? Neem dan even afstand. Dit biedt je kind ook meteen de mogelijkheid om zelfstandig aan de slag te gaan.

Wij wensen alle leerlingen (en hun ouders 😉 ) heel veel succes bij de eindexamens!

(Bron: go-ouders.be, ggznieuws.nl, groeigids.nl)

Vragen? Contact?

Heb je naar aanleiding van dit artikel een vraag? Wil je graag met iemand in contact komen omdat je vragen of zorgen hebt? Bel of stuur een whatsapp-bericht naar het CJG 046-8506910 of mail naar info@cjg-wm.nl en we zorgen dat jouw vraag op de juiste plek terecht komt.

Geplaatst op 8 mei 2026 | Categorie Jongeren, Ouderschap