Avontuurlijk en risicovol spelen

Grote kans dat jij als kind regelmatig thuiskwam met vieze kleren en schrammen en blauwe plekken van het buiten spelen. Tegenwoordig noemen we dat ‘risicovol spelen’, en dat is heel gezond. Maar hoe stimuleer je dat als ouder?

Hoe heerlijk was het om vroeger als kind van hoge glijbanen te gaan, in bomen te klimmen en pas thuis te komen als het donker werd?! Eigenlijk is dát risicovol spelen”, vertelt Metske Straus van MIK & Spelenderwijs. Alleen is de huidige generatie ouders veel meer beschermend volgens Metske. “Ze willen meer controle over hun kinderen, mede door sociale media waarop we alles kunnen ‘volgen’ en doordat onze maatschappij is gericht op het uitsluiten van risico’s.”

Risicovol spelen – bij MIK & Spelenderwijs hebben ze het liever over ‘avontuurlijk spelen’ – is belangrijk om kinderen klaar te maken voor de toekomst. Metske: “Als je kinderen al op jonge leeftijd leert om letterlijk en figuurlijk om te gaan met obstakels, hebben ze daar later enorm profijt van. Ze leren risico’s in te schatten, ontwikkelen probleemoplossend vermogen en zijn weerbaarder bij tegenslagen.”

Groene BSO

Metske ziet de meerwaarde in de praktijk. “Door kinderen avontuurlijk buiten te laten spelen, verbetert hun motoriek – waardoor ze ook minder snel vallen – en groeien ze sociaal en emotioneel. Buiten maken kinderen veel minder ruzie en worden hun creativiteit en fantasie geprikkeld. Weg van die schermpjes, dat gun ik ieder kind.”

Met modder spelen, vuurtje stoken, takken slijpen met een mes, leren over insecten en bloemen… op de
groene BSO kan het allemaal. “Het is zo mooi om te zien dat ieder kind zijn eigen fascinaties ontdekt en ontwikkelt. Kinderen krijgen hier veel vrijheid, maar we spreken wel samen regels af en brengen hen respect voor de natuur bij.”

Binnen en buiten

Bij kinderopvanglocaties die over een minder avontuurlijke buitenruimte beschikken, zoekt Metske met haar collega’s naar de mogelijkheden die er wél zijn. “Kunnen we bijvoorbeeld wat tegels vervangen door groen of is er een park in de buurt waar we naartoe kunnen? Ook binnen kun je risicovol spelen stimuleren. Zelfs baby’s kun je al uitdagen door bijvoorbeeld een plateautje neer te leggen waar ze overheen kunnen rollen. En peuters doen niets liever dan overal op klimmen. Door hen aan te moedigen, groeit hun zelfvertrouwen.”

Denemarken

Metske deed samen met andere collega’s van MIK & Spelenderwijs inspiratie op bij ‘forest schools’ in Denemarken. “Daar zagen we dat je echt álles buiten kunt doen. Zo leerden de kinderen schrijven in het zand en tellen met bomen en steentjes. De natuur was hun speelgoed: een helling met modder werd een glijbaan en een omgewaaide boom een vliegtuig. Prachtig om te zien hoe weinig kinderen nodig hebben om zich te vermaken!”

Ook voor de begeleiders was het heel ontspannen. Ze gingen mee in de fantasie en het tempo van de kinderen en hoefden nauwelijks in te grijpen. “Zelfs driejarigen wisten precies tot hoever ze het bos in mochten en spraken elkaar daarop aan.”

Metske Straus van MIK & Spelenderwijs

Niet verbieden, maar helpen

Als ouder ben je geneigd om risico’s in te schatten en je kind te behoeden voor gevaar, maar het is belangrijk dat het zelf spelenderwijs de grenzen ontdekt van wat wel en niet kan. Metske: “Door een stapje terug te doen, geef je je kind vertrouwen. Dat is onmisbaar in iedere opvoeding. Het doet zich heus wel een keer pijn of breekt misschien wat, maar dat hoort bij opgroeien. Grote risico’s ga je uiteraard wél uit de weg. Zo laat je een kind zonder zwemdiploma niet alleen in het water spelen.”

Volgens Metske is het goed om met je kind in gesprek te gaan over het verleggen van grenzen. “Kijk waar je kind blij van wordt en speel daarop in. Zeg niet bij voorbaat dat iets niet mag, maar vraag: ‘Kan ik je helpen?’ Durf je kind los te laten en geef het de ruimte om zijn eigen pad te kiezen.”

Tips voor ouders

• Bedenk dat risico’s nemen belangrijk is voor de ontwikkeling van je kind. Laat het dus in bomen klimmen, over slootjes springen, op dat hoge klimrek gaan, met z’n step van een heuvel af rijden en timmeren met een hamer en spijkers. Is je kind nog heel jong? Zoek het dan in kleinere uitdagingen.
• Stimuleer je kind om dingen uit te proberen en op eigen houtje te ontdekken. Help alleen als het kind daar zelf om vraagt.
• Vertrouw erop dat je kind zelf aanvoelt wat wel en niet kan. Grijp dus zo min mogelijk in en slik de woorden ‘pas op’ wat vaker in.
• Luister naar je kind. Wat vindt het leuk en waar wordt het blij van? Verzin (buiten)activiteiten die aansluiten bij zijn belevingswereld en ontwikkelingsniveau.
• Geef als ouder het goede voorbeeld. Laat zien waarvan jij blij wordt en zoek samen het avontuur op.
• Kijk eens met andere ogen naar je omgeving. Kunnen jullie lopend of fietsend naar een veld, bos of park? Speel daar verstoppertje, verzamel natuurlijke materialen om mee te knutselen, klim in bomen of ga op zoek naar insecten en dieren(sporen). Online vind je ook veel leuke tips, onder andere via Oerrr van Natuurmonumenten.

Meer weten?

MIK & Spelenderwijs biedt op meer dan 150 plaatsen in Zuid-Limburg kinderopvang aan voor kinderen van 0 tot 13 jaar. In de kinderdagverblijven, peuter- en buitenschoolse opvang kunnen kinderen de wereld spelend ontdekken. Kijk voor meer informatie op de website van MIK & Spelenderwijs: www.mik-spelenderwijs.nl

Meer lezen over spelen?

• Uitdagend spelen
• Buiten spelen
• Veilig buitenspelen
• Spelen en sporten bij peuters
• Het kinderbrein wil spelen | Esther blogt (ouderblog)

Vragen? Contact?

Heb je naar aanleiding van dit artikel een vraag? Wil je graag met iemand in contact komen omdat je vragen of zorgen hebt? Bel of stuur een whatsapp-bericht naar het CJG 046-8506910 of mail naar info@cjg-wm.nl en we zorgen dat jouw vraag op de juiste plek terecht komt.

Geplaatst op 20 januari 2026 | Categorie Ouderschap, Peuter, Schoolkind