Zelfvertrouwen: tips voor jongeren en jongvolwassenen

Onderzoeken bevestigen dat veel jongeren en jongvolwassen mentale problemen zoals eenzaamheid, somberheid en angst ervaren. Wat kunnen zij doen om mentaal fit te blijven? Hoe kun je hen ondersteunen als ouder? Vaak willen ze op deze leeftijd niet meer echt uitgebreid in gesprek met jou over hun binnenwereld. Maar je zou hen voorzichtig dit artikel eens onder de neus kunnen schuiven… In dit artikel geven 3 professionals tips aan jongeren en jongvolwassenen voor meer zelfvertrouwen.

Amanda Postma, Shanna Boetskens en Ludy van Brink (schoolmaatschappelijk werkers / jeugd- en gezinswerkers bij Partners in Welzijn) komen in hun dagelijks werk veel jongeren en jongvolwassenen tegen, die op een of andere manier tegen mentale problemen aanlopen. Zij delen met ons hun tips aan jongeren en jongvolwassenen voor het vergroten van zelfvertrouwen. Maar ook volwassenen kunnen hier natuurlijk hun voordeel mee doen!

In gesprek met jezelf

Ludy neemt ons mee in het belang van positief denken en praten over jezelf, een belangrijk onderdeel bij het bouwen aan zelfvertrouwen. “De woorden die je kiest, hebben invloed op jezelf en anderen, dus eigenlijk op je leven. Dat geldt niet alleen voor de manier waarop je tegen anderen spreekt; hoe je tegen jezelf praat is minstens zo belangrijk. Jouw ‘innerlijke dialoog’ bepaalt hoe jij je voelt over jezelf en kan je zelfvertrouwen verkleinen of juist vergroten,” legt Ludy uit.

“Iedereen is wel eens onzeker. Maar vaak versterken we die onzekerheid door negatieve gedachten over onszelf keer op keer te herhalen. Daarmee voed je een negatief zelfbeeld. Het klinkt misschien gek, maar je praat je nogal wat af tegen jezelf op een gemiddelde dag als je er goed over nadenkt. Dan kun je er maar beter een goed gesprek van maken, toch?! Als jouw innerlijke dialoog positief is, zorgt dat ervoor dat je je beter en zekerder over jezelf voelt.

Door je bewust te worden van de manier waarop je zelf praat en door de woorden die je gebruikt zorgvuldig te kiezen, kun je ervoor zorgen dat je op een positievere manier in gesprek gaat. Over en mét jezelf. Hieronder een aantal tips.”

Bewustwording

Let eens goed op hoe je praat en wat de impact is van de woorden die je daarbij gebruikt. Wat zeg je tegen jezelf als je je minder happy voelt? Je kunt ook aan een vriend(in) vragen om je erop te wijzen als je op een negatieve manier over jezelf of over je leven praat. Door op te schrijven op welke momenten en op welke manier jij negatief bent, krijg je wellicht wat meer inzicht in hoe dit werkt bij jou. Dat maakt het uiteindelijk makkelijker om jezelf een halt toe te roepen als je weer eens loopt af te geven op je eigen persoon.

Wat ook een eye-opener kan zijn: Oefen met praten tegen jezelf, op exact dezelfde manier zoals je tegen je beste vriend of vriendin zou praten. Wedden dat je dan een stuk aardiger, milder, positiever en meer aanmoedigend klinkt?

Positieve affirmaties

Als je jezelf keer op keer vertelt dat je iets niet kunt, ga je er vanzelf in geloven. “Dit wordt vast weer zo’n saaie dag.” “Mijn vriendinnen vinden me vast niet meer zo leuk want ik zie en hoor ze zo weinig.” En zo kunnen we er allemaal vast wel een boel bedenken. Gelukkig werkt het andersom precies hetzelfde!

Met positieve affirmaties, beïnvloed je je onderbewustzijn en kun je je hersenen als het ware opnieuw programmeren. Voor meer zelfvertrouwen kun je bijvoorbeeld deze zinnen regelmatig hardop (of in jezelf) herhalen: “Wat er ook gebeurt, ik kan het aan!” of “Ik geloof in mezelf en in mijn eigen kunnen”. Maar je kunt ook een eigen zin formuleren die precies aansluit op wat jij nodig hebt. Meer voorbeelden: “Ik ben goed zoals ik ben.” Of: “Ik ben dankbaar voor mijn leven.” Affirmaties zijn niet bedoeld om jezelf ervan te overtuigen dat alles perfect is, maar helpen je om een positievere kijk op het leven – en op jezelf – te ontwikkelen.

Vervang woorden

Probeer woorden met een negatieve lading te vervangen door meer positieve woorden:

• ‘Ik probeer’ in plaats van ‘ik kan niet’ – Ga er niet bij voorbaat al vanuit dat je iets niet kunt. En onthoud: het hoeft niet perfect en je mag best falen. Door vallen en opstaan leer je!
• ‘Ik wil’ of ‘ik mag’ in plaats van ‘ik moet’ – Als je iets moet, voelt het als een last. Als je iets wilt, heb je zelf de controle. Als je iets mag, voelt het meer als een eigen keuze.
• ‘Ik kies ervoor’ in plaats van ‘ik zou moeten’ – Als je volgens jezelf iets zou moeten doen, impliceert dat externe druk: je denkt dat anderen het van jou verwachten. Kies voortaan zélf of je iets wel of niet wilt doen.

Praat vaker positief

Het kost tijd om de kwaliteit van je innerlijke dialoog te verbeteren. Maar als je je eenmaal bewust bent van hoe vaak je iets negatiefs over of tegen jezelf zegt, komt de verandering bijna natuurlijk. Het wordt dan vanzelf makkelijker om vaker – bewust – positief tegen en over jezelf te praten.

Structuur

Amanda en Shanna delen tips die zij veel in de praktijk gebruiken. Zo helpen zij jongeren om te bouwen aan meer zelfvertrouwen en mentaal weerbaar te zijn.

Focus!

Probeer zo min mogelijk toe te geven aan afleiding, want die ligt overal op de loer. Je telefoon is een van de grootste afleiders. Iedere keer wanneer je telefoon een geluid maakt of het beeld aanspringt ben je afgeleid van je werk. Probeer dit zoveel mogelijk te beperken door het geluid uit te zetten, je telefoon op vliegtuigstand te zetten óf de alerts van je apps uit te zetten. Het uitzetten van je alerts zorgt ervoor dat je minder afgeleid bent en meer productief.

Ook het eindeloos scrollen door al die leuke grappige korte filmpjes op TikTok, Instagram of Youtube slokt ongemerkt veel van je tijd op. Probeer dit te beperken tot 1 of 2 vaste momenten op de dag, bijvoorbeeld voor het naar school gaan eventjes, en na het avondeten. Maar laat deze apps de rest van de dag met rust. Heb je hierbij wat (zelf)bescherming nodig? Kijk in de instellingen van je telefoon of je de mogelijkheid hebt om bepaalde apps ‘niet bereikbaar’ te maken gedurende bepaalde tijdstippen, of bepaalde routines in te stellen.

Achteraf voel je je dan vaak meer tevreden met jezelf en wat je allemaal hebt afgekregen, dan wanneer je je kostbare tijd aan alles wat je afleidt hebt gegeven. Goed voor je zelfvertrouwen dus! “Zelf heb ik mijn alerts een tijdje geleden uitgezet. Ik spreek uit eigen ervaring als ik zeg dat het een verademing is!” vertelt Amanda.

Zorg voor beweging

De meeste mensen gaan sporten omdat ze willen afvallen of gespierder willen worden. Maar je af en toe flink in het zweet werken doet ook wonderen voor je zelfvertrouwen! Je krijgt er een beter humeur van (door de gelukshormonen die je lichaam aanmaakt bij sport en beweging). En bewegen kan depressies en angsten tegengaan. Als het je lukt om jezelf een nieuwe sportieve gewoonte aan te leren door regelmatig(er) te bewegen of te sporten, voel je je doorgaans beter over jezelf. Kies iets wat bij je past én wat je leuk vindt. Dan is de kans dat je het volhoudt het grootst.

Wandelen kan al fijn zijn. Om jezelf uit te dagen kun je jezelf bijvoorbeeld een x aantal stappen per dag ten doel stellen, al dan niet opbouwend. Begin bijvoorbeeld eens met 5000, en kijk of je die binnen een bepaalde periode naar 10.000 kunt krijgen. Ga tussen je lessen of huiswerk door even een blokje om. Even loskomen van je werkplek en afschakelen in de buitenlucht. Zet een lekker muziekje op en stap even door. Of ga lekker hardlopen, en dan steeds een stukje verder.

Eet gezond en gevarieerd

Het is belangrijk om goed voor jezelf te zorgen. Je bent het immers waard! Gezond en gevarieerd eten helpt hier ook bij. Probeer iedere dag groente en fruit eten. Dit is nodig voor een goede weerstand. Een gezonder lijf betekent vaak ook een betere mentale gezondheid, en dus meer zelfvertrouwen.

Een aantal tips om gezonde voeding binnen te krijgen: haal voldoende groente en fruit in huis, leg het vervolgens in je zicht, en snack groente en fruit tussendoor. Of stel jezelf ten doel om in elk gerecht groente of fruit te verwerken. Zelfs bij je ontbijt en lunch! Het is heel makkelijk om op je cracker met kaas wat komkommer en paprika te leggen. Of doe wat sla op je brood, fruit in je yoghurt met muesli of in je havermoutpap.

Of maak eens een pan groentesoep, hartstikke gezond! Bij elke supermarkt kun je tegenwoordig verspakketten kopen waarmee je in een handomdraai een gezonde soep of gerecht maakt met veel groenten erin. Zie het als win-win: je probeert iets nieuws, je hebt even lekker wat anders te doen dan huiswerk maken of studeren, én je maakt de rest van je gezin of je vriend(in) blij met een gezonde voedzame maaltijd! En als je dan ook nog eens complimenten krijgt, mag je die meteen in je zelfvertrouwen-rugzak stoppen 😉

Ga een uitdaging aan

Stap eens uit je comfortzone, uit het alledaagse, uit je routine. Eerlijk is eerlijk: echt makkelijk is dit niet. Iets doen buiten je comfortzone geeft je onvermijdelijk een ongemakkelijk gevoel. Waarom het dan tóch een goed idee is om regelmatig iets te doen dat nieuw voor je is? Omdat je je daardoor op termijn in steeds minder situaties ongemakkelijk gaat voelen: je breidt je comfortzone uit. Je leert vertrouwen op jezelf: het lukt jou gewoon prima om iets nieuws, ongemakkelijks of moeilijks te doorstaan. Daardoor neemt de spanning hiervoor waarschijnlijk ook steeds wat meer af. En dat hoeft helemaal niet altijd door iets groots en meeslepends te zijn. Je kunt het beter vaker oefenen met iets relatief kleins, dan slechts heel soms met iets veel groters.

Ben je verlegen? Maak dan eens een praatje met onbekenden. Of probeer iets nieuws te leren; een nieuwe taal (duolingo is je beste vriend!), een instrument, knutsel eindelijk die gigantische kledingkast in elkaar, wordt een ster in het maken van je eigen kleding of verzin iets anders creatiefs: op internet zijn hartstikke veel leuke dingen te vinden om te doen, van DIY’s tot How To’s tot complete workshops en cursussen. Hierdoor prikkel je je hersenen op een andere manier en daag je jezelf uit iets nieuws te doen. Goed voor je zelfvertrouwen, tegen verveling, en… het houdt je vanzelf wat meer weg van je telefoon of laptop!

Wist je dat zelfs door in een restaurant iets te bestellen wat je nog nooit hebt gegeten, je je eigen horizon al verbreed? Probeer het maar eens uit!

Vermijd ook af en toe het nieuws

Wees niet de hele dag bezig met het nieuws. Het is belangrijk om mee te krijgen wat er speelt in ons land en in de wereld, maar laten we eerlijk zijn: de berichten zijn vaak niet heel positief. Door constant bezig te zijn met negatieve berichtgeving bestaat de kans dat jij je ook overwegend negatief gaat voelen. Spreek met jezelf af dat je 1 of 2 keer per dag het nieuws volgt zodat je up to date bent. Besteed de rest van je tijd aan dingen die je positiviteit opleveren (genoeg tips en ideeën in dit artikel!). Veel fijner om je tijd te besteden aan zelfvertrouwen en je mentale gezondheid, niet?!

Richt je op positieve dingen

Probeer je te focussen op jezelf en ga elke dag eens na waar je dankbaar voor bent. Noteer 2 dingen (op papier of in je telefoon, wat jij fijn vindt) en sta stil bij hetgeen je opschrijft. Op baalmomenten kun je die notitie erbij pakken en je zo focussen op iets positiefs.

Wat ook kan helpen is het opschrijven van complimentjes die je door de dag heen krijgt van anderen. Gebruik hiervoor van die plakkende memoblaadjes, je leest zo waarom! Ook kun je deze post it’s volschrijven met dingen waarvan jij zelf vindt dat ze goed gingen, waar je trots op bent. Ik-pep! Plak ze ergens op waar je ze regelmatig kunt zien, bijv. op een spiegel, je kledingkast (binnenkant werkt ook!). En lees ze maar eens regelmatig… wedden dat je je beter voelt en je zelfvertrouwen groeit?

Praat over je gevoelens

Praten met anderen lucht echt op! Spreek met een vriend of vriendin af, praat, luister en steun elkaar! Soms is het allemaal even *** en dat mág ook. Bel met je vrienden of vriendinnen of een familielid waar je je fijn bij voelt en las een klaag kwartiertje in. Gooi het er allemaal uit en wanneer het kwartier voorbij is hebben jullie het over leuke en positieve dingen! Door te delen ervaar je steun en hoor je ook de verhalen van anderen, waardoor je merkt dat je niet de enige bent en dat is weer goed voor je zelfvertrouwen (‘het ligt dus niet aan mij dat ik het zo voel, anderen hebben dat ook!’)

Doe iets leuks voor een ander

Hierdoor voel je je nodig, wat weer een goed gevoel geeft! Laat de hond van je buurvrouw uit, doe boodschappen voor een ouder iemand in je straat, bel iemand om te vragen hoe het met hem of haar gaat. Zien lachen doet lachen, en dat gevoel kan weer mooi in je zelfvertrouwen-rugzakje!

Emoties mogen er zijn

Af en toe heeeeeel erg hard balen, verdrietig, boos of teleurgesteld zijn is normaal. Deze emoties mogen er zijn! Weet dat je emoties je gedachten beïnvloeden en andersom ook. Dus wanneer jij je boos of verdrietig voelt kijk je minder positief naar de toekomst. Wanneer je tevreden en blij bent zijn je gedachten over de toekomst hoopvol en positief. Je hebt dus invloed op je emoties door een groot gedeelte van de dag bezig te zijn met je positieve gedachtes!

(Bron: Happinez, NJI)

(dit artikel is een aangepaste versie van het in 2021 eerder verschenen artikel in de serie ‘mentaal fit tijdens deze coronatijden’)

Vragen? Contact?

Heb je naar aanleiding van dit artikel een vraag? Wil je graag met iemand in contact komen omdat je vragen of zorgen hebt? Bel of stuur een whatsapp-bericht naar het CJG 046-8506910 of mail naar info@cjg-wm.nl en we zorgen dat jouw vraag op de juiste plek terecht komt.

Geplaatst op 3 februari 2026 | Categorie Jongeren